หน้าหลัก / ข่าวสารมะเร็ง

5 สัญญาณนี้ อาจบ่งบอกว่าอาการของโรคมะเร็งกำลังดีขึ้น

None

Author:NoneFrom:FUDA

ny06_464284.jpg


  หลังเข้ารับการรักษาเนื้องอก จะรู้ได้อย่างไรว่าการรักษาได้ผลหรือไม่?

  การเปลี่ยนแปลงของร่างกายแบบใดบ้างที่อาจบ่งบอกว่าโรคมะเร็งกำลังมีแนวโน้มดีขึ้น?

  การรักษาได้ผลตามที่คาดหวังไว้หรือไม่?

  นอกจากการสังเกตความรู้สึกและอาการเปลี่ยนแปลงของผู้ป่วยด้วยตนเองแล้ว   การยืนยันผลการรักษายังคงต้องอาศัยการตรวจประเมินทางการแพทย์ที่โรงพยาบาลร่วมด้วยค่ะ


  สัญญาณที่ 1: ความรู้สึกและอาการโดยรวมดีขึ้น

  การเปลี่ยนแปลงที่ผู้ป่วยสามารถสังเกตได้ด้วยตนเอง ถือเป็นหนึ่งในสัญญาณเบื้องต้นที่อาจบ่งบอกว่าอาการกำลังดีขึ้น เช่น อาการปวด ไอ หรือท้องอืดลดลงหรือหายไป สภาพจิตใจและความสดชื่นดีขึ้น รวมถึงความอยากอาหารและคุณภาพการนอนหลับดีขึ้น อาการอ่อนเพลียก็ลดลงหรือหายไปด้วย

  มีผู้ป่วยบางรายแบ่งปันประสบการณ์ว่า คุณภาพชีวิตของตนเองดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด อาการที่เคยรบกวนชีวิตประจำวัน เช่น อาการปวด ไอ และท้องอืด ค่อย ๆ ลดลงจนบางรายหายไป สภาพจิตใจดีขึ้น รับประทานอาหารได้มากขึ้น นอนหลับได้ดีขึ้น และอาการอ่อนเพลียก็ค่อย ๆ บรรเทาลง

  สัญญาณที่ 2: น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นหรือคงที่

  โรคมะเร็งเป็นโรคที่ส่งผลให้ร่างกายสูญเสียพลังงานและสารอาหารอย่างต่อเนื่อง ในระหว่างที่ก้อนมะเร็งเติบโต แพร่กระจาย และลุกลาม เซลล์มะเร็งจะใช้สารอาหารแข่งขันกับเซลล์ปกติของร่างกาย

  นอกจากนี้ ผู้ป่วยจำนวนมากยังมีปัญหาเบื่ออาหาร รับประทานอาหารได้น้อย ส่งผลให้เกิดวงจรที่ทำให้ร่างกายอ่อนแอลงเรื่อย ๆ และอาจนำไปสู่การสูญเสียน้ำหนักอย่างรวดเร็ว

  

image.png


  ดังนั้น เมื่อการรักษาเริ่มได้ผลและสามารถควบคุมก้อนมะเร็งได้ น้ำหนักตัวของผู้ป่วยก็อาจค่อย ๆ เพิ่มขึ้นกลับมา หรือมีแนวโน้มคงที่มากขึ้น

  สัญญาณที่ 3: ร่างกายและกำลังเริ่มฟื้นตัว

  การฟื้นตัวของร่างกายและกำลังวังชา ถือเป็นผลต่อเนื่องจากสัญญาณสองข้อแรก เมื่ออาการต่าง ๆ ดีขึ้น ความอยากอาหารเพิ่มขึ้น และนอนหลับได้มีคุณภาพมากขึ้น น้ำหนักตัวและพละกำลังที่สูญเสียไปก็อาจค่อย ๆ ฟื้นกลับมา

  อาการอ่อนเพลียลดลง เช่น จากเดิมที่เดินเพียงระยะทางสั้น ๆ ก็รู้สึกเหนื่อยมาก ปัจจุบันสามารถเดินได้ไกลขึ้น หรือจากเดิมที่ขึ้นบันไดเพียงหนึ่งชั้นก็หอบเหนื่อย ปัจจุบันสามารถขึ้นได้สองถึงสามชั้น

  การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณที่บ่งบอกว่าอาการของโรคกำลังมีแนวโน้มดีขึ้น!

  สัญญาณที่ 4: ก้อนมะเร็งหรือรอยโรคที่สามารถคลำได้บริเวณผิวหนังลดลงหรือยุบตัว

  การเปลี่ยนแปลงของรอยโรคที่อยู่บริเวณผิวหนังหรือใต้ผิวหนัง เป็นหนึ่งในข้อมูลสำคัญที่แพทย์ใช้ประกอบการประเมินผลการรักษา

  ยกตัวอย่างเช่น ผู้ป่วยมะเร็งปอด ซึ่งมักพบการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองบริเวณเหนือกระดูกไหปลาร้า หากเปรียบเทียบก่อนและหลังการรักษา แล้วแพทย์ตรวจคลำพบว่าต่อมน้ำเหลืองเหล่านี้มีขนาดเล็กลง ก็อาจเป็นสัญญาณว่าการรักษากำลังได้ผล และอาการของผู้ป่วยมีแนวโน้มดีขึ้น

  แม้ว่าการแพร่กระจายของมะเร็งปอดมายังก้อนเนื้อใต้ผิวหนังจะพบได้ไม่บ่อยนัก แต่ก็สามารถเกิดขึ้นได้ในมะเร็งปอดบางชนิดที่มีความรุนแรงสูง แพทย์สามารถสังเกตและวัดขนาดของก้อนมะเร็งที่อยู่ตื้นใต้ผิวหนังได้โดยตรง เพื่อประเมินผลการรักษา หากพบว่าก้อนเหล่านี้มีขนาดเล็กลงอย่างชัดเจนหรือหายไปหลังการรักษา ก็อาจเป็นสัญญาณสำคัญที่บ่งชี้ว่าการรักษาตอบสนองได้ดี [1]

  อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงของก้อนมะเร็งที่สังเกตได้จากภายนอกเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการประเมินเท่านั้น แพทย์ยังจำเป็นต้องพิจารณาผลตรวจและตัวชี้วัดทางการแพทย์อื่น ๆ ร่วมด้วย เพื่อให้สามารถประเมินสภาวะของผู้ป่วยและประสิทธิภาพของการรักษาได้อย่างครอบคลุมและแม่นยำมากขึ้นค่ะ

  

image.png

  สัญญาณที่ 5: ระดับสารบ่งชี้มะเร็งมีแนวโน้มลดลง

  สำหรับผู้ป่วยมะเร็ง สิ่งสำคัญที่ควรให้ความสนใจคือแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของระดับสารบ่งชี้มะเร็ง (Tumor Markers)

  โดยทั่วไป หากระดับสารบ่งชี้มะเร็งสูงขึ้นจากโรคมะเร็ง มักพบการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ดังนั้น หากตรวจติดตามหลายครั้งแล้วพบว่าระดับสารดังกล่าวสูงขึ้นเรื่อย ๆ ผู้ป่วยควรให้ความสำคัญและปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม

  ระดับสารบ่งชี้มะเร็งที่เพิ่มขึ้น หมายความว่าอย่างไร?

  การที่ระดับสารบ่งชี้มะเร็งเพิ่มขึ้น ไม่ได้หมายความว่าโรคมะเร็งกำลังรุนแรงขึ้นหรือเกิดการแพร่กระจายเสมอไป

  ดังที่กล่าวไปข้างต้น หากระดับสารบ่งชี้มะเร็งเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง และไม่มีอาการทางคลินิกที่ดีขึ้นร่วมด้วย จึงอาจเป็นสัญญาณที่ต้องเฝ้าระวัง เช่น การรักษาไม่ได้ผลหรือเซลล์มะเร็งเกิดภาวะดื้อยา

  อย่างไรก็ตาม ในบางกรณี ระดับสารบ่งชี้มะเร็งอาจเพิ่มขึ้นชั่วคราวหลังการรักษาที่ได้ผล เนื่องจากการแตกสลายของเซลล์มะเร็ง ทำให้มีการปล่อยสารเหล่านี้ออกมาในกระแสเลือด

  แล้วระดับสารบ่งชี้มะเร็งที่ลดลง หมายความว่าอย่างไร?

  โดยทั่วไป หลังการรักษาที่ประสบความสำเร็จ เช่น การผ่าตัดนำก้อนมะเร็งออกทั้งหมด หรือการรักษาด้วยวิธีอื่นที่ได้ผล ระดับสารบ่งชี้มะเร็งมักมีแนวโน้มลดลงอย่างชัดเจน

  สามารถใช้เกณฑ์ต่อไปนี้เป็นแนวทางประกอบการประเมินได้


ระดับการประเมิน

เกณฑ์การพิจารณา

ไม่ตอบสนองต่อการรักษา

ระดับสารบ่งชี้มะเร็งลดลงน้อยกว่า 50% เมื่อเทียบกับก่อนการรักษา

มีการตอบสนองดีขึ้น

ระดับสารบ่งชี้มะเร็งลดลงมากกว่า 50% เมื่อเทียบกับก่อนการรักษา

ตอบสนองต่อการรักษา

ระดับสารบ่งชี้มะเร็งลดลงมากกว่า 90% เมื่อเทียบกับก่อนการรักษา

ตอบสนองอย่างชัดเจน

ระดับสารบ่งชี้มะเร็งลดลงจนต่ำกว่าค่าขีดจำกัดที่กำหนด


  สัญญาณที่ 6: ผลตรวจภาพถ่ายทางการแพทย์แสดงให้เห็นว่ารอยโรคมีขนาดเล็กลง

  การตรวจทางรังสีวิทยาเป็นหนึ่งในวิธีที่สำคัญและมีประโยชน์มากที่สุดในการประเมินว่าอาการของผู้ป่วยมะเร็งปอดมีแนวโน้มดีขึ้นหรือไม่ โดยการตรวจที่ใช้กัน ได้แก่ CT Scan, MRI และ PET-CT

  แพทย์สามารถเปรียบเทียบผลตรวจภาพถ่ายก่อนและหลังการรักษา เพื่อประเมินการเปลี่ยนแปลงของรอยโรคได้อย่างชัดเจน

  โดยทั่วไป ผู้ป่วยมะเร็งปอดมักต้องเข้ารับการตรวจ CT Scan ฉีดสารทึบรังสี หลังจากได้รับการรักษาประมาณ 2–3 รอบ เพื่อประเมินประสิทธิภาพของการรักษาและใช้ประกอบการวางแผนการรักษาในขั้นตอนต่อไป

  หากผลตรวจเปรียบเทียบพบว่ารอยโรคมีขนาดเล็กลง หรือหายไป ก็อาจเป็นสัญญาณที่บ่งบอกว่าการรักษากำลังได้ผลและโรคมีแนวโน้มดีขึ้นค่ะ

  

image.png


  การประเมินผลการรักษาด้วยเกณฑ์ RECIST

  ปัจจุบัน การประเมินผลการรักษาเนื้องอกนิยมใช้เกณฑ์ RECIST (Response Evaluation Criteria in Solid Tumors) ซึ่งเป็น เกณฑ์มาตรฐานสากลที่ได้รับการยอมรับสำหรับประเมินการตอบสนองของเนื้องอกชนิดต่อมวลแข็ง (Solid Tumors) [3]

  แพทย์จะประเมินผลการรักษาด้วยการวัดเส้นผ่านศูนย์กลางของรอยโรคที่สามารถวัดขนาดได้ เช่น รอยโรคในปอดหรือสมอง โดยเริ่มจากการบันทึกผลรวมของเส้นผ่านศูนย์กลางรอยโรคทั้งหมดก่อนการรักษา จากนั้นจึงตรวจวัดซ้ำหลังการรักษา แล้วนำผลทั้งสองครั้งมาเปรียบเทียบกัน เพื่อประเมินว่าภาวะของโรคมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร

  การประเมินตามเกณฑ์ RECIST 1.1 แบ่งออกเป็น 4 ระดับหลัก ได้แก่

  1. โรคมีการลุกลาม (Progressive Disease: PD)

  หากผลรวมของเส้นผ่านศูนย์กลางรอยโรคเพิ่มขึ้นมากกว่า 20% เมื่อเทียบกับผลตรวจครั้งก่อน และมีขนาดเพิ่มขึ้นอย่างน้อย 5 มิลลิเมตร ถือว่าโรคมีการลุกลาม

  ตัวอย่างเช่น หากผลรวมของขนาดรอยโรคครั้งก่อนอยู่ที่ 10 เซนติเมตร แต่การตรวจครั้งล่าสุดเพิ่มขึ้นเป็น 12 เซนติเมตร แสดงว่ารอยโรคมีขนาดเพิ่มขึ้นและเข้าเกณฑ์การลุกลามของโรค

  2. โรคตอบสนองบางส่วน (Partial Response: PR)

  หากผลรวมของเส้นผ่านศูนย์กลางรอยโรคลดลงอย่างน้อย 30% เมื่อเทียบกับก่อนเริ่มการรักษา ถือว่าโรคมีการตอบสนองบางส่วน

  ตัวอย่างเช่น หากผลรวมของขนาดรอยโรคก่อนการรักษาอยู่ที่ 10 เซนติเมตร และหลังการรักษาลดลงเหลือ 7 เซนติเมตรหรือน้อยกว่า แสดงว่ารอยโรคมีขนาดลดลงอย่างน้อย 30% ซึ่งเป็นสัญญาณที่ดีว่าการรักษาสามารถควบคุมโรคได้

  3. โรคคงที่ (Stable Disease: SD)

  หากหลังการรักษาพบว่ารอยโรคไม่ได้มีขนาดเพิ่มขึ้นจนเข้าเกณฑ์การลุกลาม และไม่ได้ลดลงจนเข้าเกณฑ์การตอบสนองบางส่วน จะจัดอยู่ในกลุ่มโรคคงที่ หมายความว่าขนาดของรอยโรคยังไม่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ ถือเป็นภาวะที่โรคยังสามารถควบคุมได้

  4. รอยโรคที่ไม่สามารถวัดขนาดได้ (Non-measurable Lesions)

  สำหรับรอยโรคบางประเภทที่ไม่สามารถวัดขนาดได้อย่างชัดเจน แพทย์จะใช้ข้อมูลเหล่านี้เป็นส่วนประกอบในการประเมินผลการรักษา

  ตัวอย่างเช่น ผู้ป่วยมีรอยโรคโดยรวมค่อนข้างคงที่ แต่ยังมีภาวะน้ำในช่องเยื่อหุ้มปอดที่ไม่สามารถควบคุมได้ แพทย์อาจพิจารณาว่าเป็นการลุกลามของโรคในส่วนที่ไม่สามารถวัดขนาดได้ และอาจจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนแนวทางการรักษา

  ส่งท้ายบทความ

  การรักษาโรคมะเร็งไม่ใช่กระบวนการที่เห็นผลได้ในชั่วข้ามคืน แต่เป็นการรักษาที่ต้องดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่การที่ผู้ป่วยรู้สึกว่าอาการโดยรวมดีขึ้น ก้อนมะเร็งหรือรอยโรคบริเวณผิวหนังลดลง ระดับสารบ่งชี้มะเร็งมีแนวโน้มลดลง ไปจนถึงผลตรวจภาพถ่ายทางการแพทย์ที่แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงในทิศทางที่ดีขึ้น ทุกขั้นตอนล้วนเป็นข้อมูลสำคัญที่สะท้อนถึงการตอบสนองต่อการรักษา

  อย่างไรก็ตาม แม้อาการของผู้ป่วยจะดีขึ้น ก็ไม่ได้หมายความว่าการรักษาสิ้นสุดลงแล้ว ผู้ป่วยยังจำเป็นต้องเฝ้าระวังและเข้ารับการตรวจติดตามตามกำหนดอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้มั่นใจว่าสามารถควบคุมโรคได้อย่างต่อเนื่อง

  เส้นทางการต่อสู้กับโรคมะเร็งไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ควรตระหนักว่าทุกการเปลี่ยนแปลงของร่างกายสะท้อนถึงความพยายามในการต่อสู้เพื่อชีวิต ขอให้ทุกคนยึดมั่นในแนวทางการรักษาที่ถูกต้องตามหลักวิทยาศาสตร์ รักษากำลังใจและความมุ่งมั่น พร้อมเผชิญหน้ากับทุกความท้าทาย และก้าวไปสู่วันพรุ่งนี้ด้วยความหวัง


  ปรึกษาโรคมะเร็ง

  หากคุณต้องการทราบว่าผู้ป่วยเหมาะสำหรับการรักษาแบบบาดแผลเล็กหรือไม่ (การรักษาด้วยความเย็น  การรักษาด้วยมีดนาโน  การรักษาเฉพาะจุดแบบอุดตันเส้นเลือด ฯลฯ) และค่าใช้จ่ายในการรักษา  กรุณากรอกข้อมูลผู้ป่วย เพื่อรับคำแนะนำจากทีมแพทย์มะเร็งผู้เชี่ยวชาญของเรา



รับคำแนะนำจากแพทย์


  • โรงพยาบาลมะเร็งเฉพาะทางแห่งชาติ
  • โรงพยาบาลมะเร็งที่ได้รับรองมาตรฐาน JCI ระดับนานาชาติ
  • ศูนย์ฝึกอบรมการรักษาด้วยความเย็นแห่งเอเชีย
  • ศูนย์ชีวการแพทย์กว่างโจวสถาบันวิทยาศาสตร์จีนและเวชศาสตร์ปริวรรตสถาบันสุขภาพ